vrijdag 6 augustus 2010 00:01
OOSTERBEEK - Heb vaak die kleine krantenberichtjes gelezen over zomerworkshops schilderen, creatieve vakantieweekjes beeldhouwen, zingen ook, schrijven of tekenen op reuze romantische plekken als boerderijen, kastelen en huizen tussen heuvels... Die beelden in mijn hoofd gaan met me aan de haal en ik ga! Maar niet naar de Auvergne, Friesland of de Ardennen! Gewoon om de hoek, in m'n eigen dorp.

door Hanneke Oberink

OOSTERBEEK - Het klinkerweggetje is nogal versleten. Randen zijn door gras overwoekerd. Hier en daar verraderlijke kuilen. Maar de plek is ook van lang geleden. Het vroegere station Oosterbeek Laag. Gebouwd rond 1875 toen de stoomtram nog het ijzeren paard heette. Het trotse gebouw heeft rampen als oorlog en wederopbouw overleefd. Toen het dreigde te verloederen kropen er mensen in, die zich erover ontfermden. Nu zijn de bewoners trotse eigenaars.
Daar, in de tuin van het station houdt beeldend kunstenaar Marijke Postma haar workshop schilderen. Een tuin met oude, kromgegroeide bomen. Een lieflijke wildernis binnen een lint van hagen. Roze klimrozen vinden er een beschut plekje en ze laten hun bloemen vrolijk door de liguster gluren.

Marijke Postma (1958) is gewend om mensen te begeleiden bij het portrettekenen of schilderen. Op de KWA in Arnhem, dat is de kunstzinnige werkplaats Arnhem in het vroegere schooltje op Schaarsbergen, geeft ze al enige jaren les. Ze heeft een opmerkelijke staat van dienst opgebouwd na haar academiejaren. Haar schilderijen gaan over mensen, maar ook over metaforen, verlangens, gevoelens. Laagjes verf, toetsen, suggesties van lijnen. Onder elke toets piept de kleur van de vorige. Het werk krijgt iets magisch door deze manier van schilderen.
Haar schilderijen hebben ruimte, gloed en menselijkheid.

Begin
Mensen met tassen, schetsboeken en penselen druppelen binnen op deze warme zaterdag. Onder de parasol wordt koffie en thee geserveerd. Het is nog vroeg, de hitte draaglijk. Het droog geworden gras knispert onder je voeten. Ergens een vuurplaats. Bankje, stoel. Verderop de lange tafel met het bloemenkleed en de stoelen. Als in Frankrijk. Zo ook een oude bloesemboom met takken als tentakels van een octopus. Daaronder een serie tafeltjes, schilderezels en een bank.

,,We gaan straks even onze armen en handen losmaken met 10 minuten standen", begint Marijke. Dat betekent dat het model, dat je kunt natekenen, elke 10 minuten een andere houding kiest. Dus, je moet snel zijn. Het model heet Esther en ze bereidt zich intussen voor. Schikt de kussens op de bank onder de boom.

,,Je moet je motoriek even oefenen. Schetsen is daarvoor de manier. Lijnen vastleggen. En vooral op een losse manier proberen te tekenen. Met houtskool gaat dat heel goed", legt onze lerares uit.

Als de 10 cursisten zich hebben geïnstalleerd in de schaduw van de bomen, wordt het stil. Complete stilte zelfs, op het geluid van vogels na. Enne, hoor ik krekels? Het is even zoeken naar een goeie plek. Wat ga ik doen? Een naakt, portret of iets anders? Voorzichtig tasten mijn eerste schetslijnen het model af. Toch maar een andere hoek kiezen? Hups, het emmertje water valt bijna om in het gras. Een tafeltje is nodig. Of een stoel. Het moet steviger staan. En je moet er meteen bij kunnen om je penselen te spoelen. Dan maar weer herschikken, schuiven tot het klopt. Tot de werkplek echt de jouwe is...

Gaandeweg...
Marijke loopt bij iedereen steeds langs. Zegt zinnige dingen, geeft aanwijzingen, kleine handigheidjes en vooral 'waar het om gaat'. ,,Probeer vooral losser met kleuren te spelen. Niet bang zijn met verf. En maak het luchtiger. Laat die vaste lijn los, dan wordt het krachtiger."

Intussen worden we allemaal voortdurend voorzien van water of, zo je wilt koffie. Man Gijs lijkt op een echte 'patron' met z'n franse snor. Maar er wordt vooral verwoed gewerkt. Voorheen had Marijke nog gezegd dat iedereen zijn eigen manier van tekenen en schilderen zou hebben. Dus je moest vooral niet iets willen maken wat lijkt op werk van een ander. ,,Iedereen heeft zijn eigen handschrift."

Er staat een voorraad papier, verf en ander materiaal klaar om te gebruiken, maar vrijwel iedereen heeft eigen spullen meegenomen valt me op. Maja maakt een aquarel. Ze laat de waterige kleuren prachtig weglopen en daardoor krijg je als het ware ruimte èn spanning. Ineke had een doek meegenomen dat ze diep donkerblauw overschilderde. Ze gaat een portret doen. Jet heeft ook haar favoriete kleurpalet en Theo is nog bezig met het vinden van kleur voor zijn geometrisch aandoende tekening. Jeanne is op een klein velletje begonnen met haar uiteindelijke schildering. Het wordt het model op de bank. Model Esther zit echt dapper als een standbeeld, hoewel de zon haar af en toe bijna laat smelten. Hetty heeft in grote lijnen haar compositie neergezet en Jet en Nel ook. Maar iedereen heeft een totaal ander schilderij! Dus toch! Alles is hetzelfde: het model, de bomen, het gras; en toch maakt iedereen er een hele eigen weergave van. Grappig om dat te ontdekken. Maar ik heb eigenlijk helemaal geen tijd om rond te kijken, want ik ben aan het werk. Met verf. En de wereld om je heen doet er niet meer zo toe...

Pauze
En dan is het lunchtijd. Op de lange tafel met het bloemige tafelkleed staat een zomerlunch klaar. Patron Gijs schenkt witte wijn voor de liefhebbers en kannen met water staan klaar om het vochtgehalte op peil te houden. Een zomersalade, kazen, paté's, zalm, soep. Baguettes erbij. Ook nog karnemelk. Met twaalf mensen aan zo'n tafel, dat is feest! Geroezemoes alom, ontsnapt uit de concentratie ga je vanzelf lekker kwebbelen. Met elkaar kennismaken. Meningen ventileren, vragen stellen en oproepen en eten natuurlijk. Heerlijk buiten eten...

Afronding
Dan werken we weer allemaal aan ons eigen kunststukje. Ik let niet meer op de warmte, op de anderen. Het is haast verslavend hoe je samen met je linnen doek een relatie krijgt. Het is geen relatie denk ik, het wordt een verlengstuk van jezelf...

Aan het einde van deze workshop – het loopt tegen vijven – gaan we allemaal zitten voor de evaluatie. Geen rapportcijfer, maar vooral een deskundige benadering over onderwerp, weergave, sfeer en techniek. Het werk is keurig opgesteld en voor iedereen zichtbaar. En ja hoor. Allemaal eigen handschriften! ,,Dat is ook je eigen kwetsbaarheid", weet Marijke. ,,Maar durf het te laten zien en durf kleur te gebruiken."

Met een hoofd vol indrukken en twee zelfgemaakte schilderijtjes onder de arm kom ik dan terug in de dag, die ik 's ochtends verliet.